تمرين بيّن أنواع التشبيه فيما يأتى . انواع تشبيه را در مثال‌هاى آينده بيان كن . 1 - الورد فى أعلا الغصون كأنّه * ملك تحفّ به سراة جنوده « 1 » گل سرخ بر بالاى شاخه‌ها گويا پادشاهى است كه سران سپاهش پيرامونش را گرفته‌اند . 2 - إذا ارتجل الخطاب بدا * خليج بفيّه يمدّه بحر الكلام كلام بل مدام بل نظام * من الياقوت بل حبّ الغمام « 2 » آنگاه كه بدون مقدمه سخنرانى مىكند جويبارى در دهانش جريان مىيابد كه دريايى از سخن آن را يارى مىكند . سخن بل شراب بل رشته‌اى از ياقوت بل دانهء تگرگ . 3 - يا صاحبىّ تيقّظا من رقدة * تزرى على عقل اللبيب الأكيس هذى المجرّة و النّجوم كأنّها * نهر تدفّق فى حديقة نرجس « 3 » اى دو دوست من بيدار شويد از خفتنى كه بر خرد خردمند تيزهوش پرده مىافكند . اين كهكشان و ستاره‌ها گويا جويى است كه در باغ نرجس مىجوشد . 4 - و كأنّ الصبح لمّا * لاح من تحت الثريّا « 4 » ملك أقبل فى التّا * ج يفدّى و يحيّا « 5 » گويا بامداد آنگاه كه از زير ستاره‌هاى پروين آشكار مىشود پادشاهى است كه در تاج رو كرده است و به او فدايت شوم و سلام گفته مىشود . 5 - إنّما النّفس كالزّجاجة و العل * م سراج و حكمة اللّه زيت فاذا أشرقت فانّك حىّ * و إذا أظلمت فانّك ميّت « 6 » همانا نفس چونان شيشه ، و دانش چراغ ، و حكمت خداوند روغن زيتون است . پس هرگاه برافروخته شد تو حتما زنده‌اى ، و زمانى كه تيره گشت به راستى تو

--> ( 1 ) - اين تشبيه مرسل ، مجمل و تمثيل است . ( 2 ) - اين تشبيه مؤكد ، مجمل ، بليغ و جمع است . ( 3 ) - اين شعر از ابو عبد اللّه حسين بن احمد معروف به ابن حجاج است . در برخى از نقل‌ها به جاى « تيقّظا » « تنبّها » آمده است . و به جاى « و النجوم » « فى السماء » آورده شده . اين شعر داراى تمثيل مرسل مجمل است . ( 4 ) - اين تشبيه تمثيل ، مرسل و مجمل است . ( 5 ) - فدّاه يفدّيه اذا قال له : جعلت فداك . لسان العرب ، ج 15 ، ص 150 ( 6 ) - اين تشبيه مفروق است . تشبيه نخست مرسل و دو تشبيه بعدى مؤكّد است .